تبلیغات
مسجد حسینی شیراز
زندگانی حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)
زندگانی حضرت عبدالعظیم حسنی

ابوالقاسم عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن حسن بن زید بن حسن بن علی بن ابیطالب ـ علیهما السّلام ـ از سادات حسنی و از بزرگان این خاندان و مورد احترام امامان عصر خود و از راویان موثق بوده است. زندگی امامزاده عبدالعظیم حسنی از حیث تولّد، تعداد امامانی كه وی آنان را درك كرده و نیز تاریخ وفاتش به طور مشخص و معین در منابع ذكر نشده است و هر آنچه هست مورد اختلاف است. برخی تولد ایشان را در سال 173 هجری قمری در زمان امام موسی بن جعفر ـ علیه السّلام ـ در مدینه دانسته اند و بنابراین نقل، آن جناب ده ساله بوده اند كه امام موسی بن جعفر ـ علیه السّلام ـ از دنیا رفته است.[1] برخی دیگر از منابع تولد وی را در سال 202 هجری دانسته اند ولیكن مأخذ آن را ذكر نكرده اند و این گفته مدرك درستی ندارد، زیرا حضرت عبدالعظیم راوی هشام بن حكم است و او در سال 198 هجری در گذشته است و به گفته برخی منابع حضرت عبدالعظیم محضر مبارك حضرت رضا ـ علیه السّلام ـ را نیز درك نموده و حال این كه آن جناب در سال 203 هجری به شهادت رسیدند.[2] در مقابل چنین منابعی كه ذكر نموده اند ایشان ایام زندگانی حضرت امام موسی بن جعفر و امام رضا ـ علیهما السّلام ـ را درك نموده است. مؤلف كتاب روح و ریحان می نویسد كه حضرت عبدالعظیم حسنی خدمت سه امام از ائمه ـ علیهم السّلام ـ یعنی امام جواد، امام هادی و امام حسن عسكری ـ علیهم السّلام ـ را درك كرده و هرگز و به طور تحقیق خدمت حضرت علی بن موسی الرضا ـ علیه السّلام ـ شرفیاب نشده است و بعضی از روایاتی كه آن جناب از حضرت رضا ـ علیه السّلام ـ نقل كرده است به واسطه اصحاب است.[3] شیخ طوسی عبدالعظیم حسنی را در رجال خویش در زمرة اصحاب امام هادی و امام حسن عسكری ـ علیهما السّلام ـ ذكر كرده است[4] و آنچه از منابع در رابطه با آن جناب به دست می آید این است كه: وی فرزند عبدالله بن علی از نوادگان امام حسن مجتبی ـ علیه السّلام ـ و نام مادرش فاطمه بنت عقبة بن قیس بود. حضرت عبدالعظیم از همسرش به نام خدیجه بنت قاسم بن حسن بن زید كه دختر عموی خویش بود.[5] پسری داشت به نام محمد كه وی نیز همانند پدر بزرگوارش فردی زاهد و شریف بود.[6] و دختری داشت به نام «ام سلمه» كه همسر محمد بن ابراهیم بن ابراهیم بن حسن گردید.[7] و به طور قطع زندگانی وی مصادف بود با ایام زندگانی دو امام معصوم یعنی امام جواد و امام هادی ـ علیهما السّلام ـ . و از طرف آن بزرگواران شدیداً مورد احترام و محل اعتماد و اطمینان بوده است، وی نیز در تعظیم و اكرام آن حضرات اهتمام فراوان داشت. او دین خود را به محضر امام هادی ـ علیه السّلام ـ عرضه داشت كه حضرت فرمودند: به خدا قسم این همان دینی است كه خداوند نسبت به بندگانش به آن رضایت داده است.[8]
بنابر آنچه از مطالب تذكره نویسان اسلامی بر می آید حضرت عبدالعظیم حسنی ـ علیه الرحمه ـ در حدود سال 250 ه‍ ق بر حسب امر مبارك امام علی النقی الهادی ـ علیه السّلام ـ برای ترویج و تبلیغ احكام دین مبین اسلام و پیشوائی جماعت شیعیان از عراق وارد شهر ری گردید[9] نجاشی در رجال خویش از احمد بن محمد بن خالد برقی روایت كرده است كه:
عبدالعظیم حسنی از ترس سلاطین جور وارد ری شد و به طور مخفیانه در خانه مردی از شیعیان در منطقه «سكة الموالی» اقامت گزید و در آنجا روزها را روزه و شب ها را به نماز می گذرانید و مخفیانه از آن خانه خارج شده و قبری كه متعلق به یكی از اولاد حضرت موسی بن جعفر ـ علیه السّلام ـ بود را زیارت می كرد تا این كه شیعیان یكی پس از دیگری وی را شناختند و در نهایت یكی از شیعیان در خواب حضرت رسول اكرم ـ‌ صلّی الله علیه و آله ـ را دید كه فرمود: از فرزندان من مردی از « سكة الموالی» به باغ عبدالجبار بن عبدالوهاب حمل شده و در زیر درخت سیبی دفن خواهد شد و اشاره به مكانی كرد كه آن جانب در آنجا دفن گردیده است.
آن مرد شیعی برای خرید آن درخت و اطراف آن از صاحبش به آنجا رفت. صاحب باغ گفت به چه منظور می خواهی آنجا را بخری مرد رؤیای خود را تعریف كرد صاحب باغ گفت من نیز همانند آن رؤیا را دیده ام و بدین جهت این درخت را با باغ به آن مرد بزرگوار (یعنی عبدالعظیم حسنی) و جمیع شیعیان وقف نمودم كه در آنجا دفن شوند.
چون حضرت عبدالعظیم وفات یافت در جیبش نوشته ای یافتند كه خود در آن چنین نوشته بود «أنا ابوالقاسم عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن الحسن بن زید بن الحسن بن علی بن ابی طالب ـ علیهم السّلام ـ».[10]
در مورد تاریخ وفات حضرت عبدالعظیم حسنی، برخی منابع ذكر كرده اند كه وی به دست عمّال سلطان عباسی به شهادت رسیده است. به طور دقیق مشخص نیست ولی چون از اخبار به دست می آید كه وی در زمان المعتز بالله عباسی (متوفی 255 هجری) هجرت كرده و حضرت امام هادی در سال 254 هجری به شهادت رسیده اند و توقف آن بزرگوار در ری زیاد طولانی نبوده است لذا می توان نتیجه گرفت كه وفات حضرت عبدالعظیم ـ علیه السّلام ـ در حدود سال های 254 و 255 هجری واقع شده باشد.[11]
عبدالعظیم حسنی در ایام زندگی خود تألیفاتی هم داشته كه نام دو كتاب او برای ما حفظ شده است یكی از آنها كتابی است به نام «خطب امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ» كه نجاشی در رجال خود آن را ذكر كرده[12] و دوم كتابی به نام «یوم و لیله» می باشد كه در رساله صاحب بن عباد ذكر شده است.[13]
برای حسن ختام، روایت معتبری كه در رابطه با زیارت قبر حضرت عبدالعظیم حسنی از امام علی النقی ـ علیه السّلام ـ وارد شده را ذكر می كنیم:
به سند معتبر منقول است كه شخصی از اهل ری خدمت حضرت امام علی النقی (هادی)ـ علیه السّلام ـ، مشرف شد حضرت فرمود: كجا بودی. وی عرض كرد: به زیارت امام حسین ـ علیه السّلام ـ رفته بودم. حضرت فرمودند:
اما انك لو زرت قبر عبدالعظیم لكنت كمن زار قبر الحسین ـ علیه السّلام ـ .
اگر زیارت می كردی عبدالعظیم را، هر آینه مانند كسی بودی كه زیارت كرده باشد امام حسین ـ علیه السّلام ـ. را.[14]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. زندگی نامه حضرت عبدالعظیم، نویسنده: عزیزالله عطاری.
2. شناختنامه حضرت عبدالعظیم حسنی، نویسنده: سید مجتبی صحفی و علی اكبر زمانی نژاد.
3. تاریخ آستانه ری،نویسنده: عبدالله عقیلی.
4. اینجا كربلاست، حرم حرم حسین(ع) است،نویسنده: حسین موذنی.
5. خبات النعیم فی احوال سید نا الشریف عبدالعظیم ،نویسنده: ملا محمد اسماعیل فدایی اراكی.

--------------------------------------------------
[1] . ربانی، هادی و زمانی نژاد، شناخت نامة حضرت عبدالعظیم حسنی -علیه السلام- و شهر ری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، چاپ اول، بهار 1382، ص108.
[2] . عطاری قوچانی، عزیزالله، زندگی نامه حضرت عبدالعظیم ـ علیه السّلام ـ، چاپخانه حیدری، چاپ اول، ص 64.
[3] . واعظ تهرانی كجوری، محمدباقر، روح و ریحان، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، چاپ اول، بهار 1382. مجموعه آثار كنگره حضرت عبدالعظیم ـ علیه السّلام ـ، ج 3، ص 397.
[4] . طوسی، محمدبن حسن، رجال طوسی، چاپ حیدریه نجف اشرف، 1380 هجری، ص 417 و 433.
[5] . صحفی، سیدمجتبی و زمانی نژاد، علی اكبر، شناخت نامه حضرت عبدالعظیم حسنی، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، چاپ اول، بهار 1382، ج 9. ص206.
[6] . حسینی، جمال الدین احمد بن علی ابن عقبه، عمدة الطالب فی انساب آل ابی طالب، بیروت، منشورات دارمكتبة الحیاة، ص 112.
[7] . عطاری، عزیز الله، «پیشین»، ص 65.
[8] . موسوی خوانساری، محمدباقر، روضات الجناب، بیروت، دارالمعرفة، ج 4، ص 207 و 208.
[9] . زمانی نژاد، علی اكبر و حافظیان، ابوالفضل شناخت نامة حضرت عبدالعظیم حسنی ـ علیه السّلام ـ و شهر ری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، چاپ اول، بهار 1382، ج 13، ص 188.
[10] . نجاشی، ابوالعباس احمد بن علی، رجال نجاشی، مؤسسه النشر الاسلامی لجماعه المدرسین بقم، سال 1407 هجری، ص 247 و 248، شماره 653.
[11] . زمانی نژاد، علی اكبر و حافظیان، ابوالفضل،. همان، ج 13، ص 189.
[12] . رجال نجاشی، همان، ص 247.
[13] . زمانی نژاد، شناخت نامه، همان، ج 13، ص 319.
[14] . موسوی خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات، همان، ج 4. ص 211.



طبقه بندی: عترت علیهم السلام،

طراحی پوسته از : ایران نقش (طراحی قالب وبلاگهای پارسی)
تمام حقوق این وبلاگ و مطالب آن متعلق به مسجد حسینی شیراز - زندگانی حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) می باشد.